به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، جلسه ترویج پژوهش، همراه با رونمایی از کتاب «لطائف دقیقه فی الحقائق الاصولیه» تألیف آیت الله سید ابوالحسن مهدوی، با حضور مسئولین معاونت پژوهش مرکز مدیریت حوزه علمیه اصفهان، و جمعی از اساتید و طلاب در مدرسه علمیه صدر بازار برگزار شد.
آیت الله سید ابوالحسن مهدوی در این نشست، با تبیین اهمیت پژوهش در فعالیت‌های علمی حوزه‌های علمیه، بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت عقل و اندیشه خدادادی انسان تأکید کرد و گفت: عقل، سرمایه‌ای ارزشمند است که خداوند متعال در اختیار انسان قرار داده است؛ اما بهره‌برداری از این سرمایه نیازمند علم، آگاهی و تعقل است. اگر انسان از اهمیت پژوهش و ظرفیت‌های عقل خود آگاه نباشد، این سرمایه بزرگ را بدون استفاده باقی می‌گذارد.
پژوهش؛ زمینه‌ساز بهره‌گیری از ظرفیت عقل و اندیشه
وی با اشاره به پیوند میان علم، تعقل و پژوهش اظهار داشت: برای اینکه انسان بتواند از عقل خود به‌درستی استفاده کند، باید علم و آگاهی داشته باشد. علم، انسان را از جهل خارج می‌کند و زمینه به‌کارگیری توانایی‌های فکری و علمی او را فراهم می‌سازد.
آیت الله مهدوی با اشاره به جایگاه حوزه‌های علمیه در عرصه پژوهش افزود: حوزه‌های علمیه از ظرفیت‌های برجسته‌ای در زمینه تحقیق و پژوهش برخوردارند و این توان علمی باید با تلاش مستمر و حرکت رو به جلو حفظ و تقویت شود.
آزاد اندیشی علمی؛ از ویژگی‌های مهم پژوهش حوزوی
این استاد حوزه علمیه اصفهان، آزاداندیشی و امکان نقد علمی دیدگاه‌ها را از ویژگی‌های مهم محیط علمی حوزه دانست و تصریح کرد: احترام و علاقه به استادان و بزرگان علمی، مانع بررسی و نقد دیدگاه‌های آنان نیست. پژوهشگر باید ضمن حفظ احترام و رعایت ادب، مطالب علمی را با دقت بررسی کند و در صورت رسیدن به دیدگاهی متفاوت، نظر خود را با استدلال مطرح سازد.
وی خاطرنشان کرد: نقد علمی به معنای رد شخصیت افراد نیست؛ بلکه بررسی دیدگاه‌ها و حرکت در مسیر کشف حقیقت است. پژوهشگر نباید به دلیل بزرگی و جایگاه علمی یک شخصیت، از بررسی و ارزیابی سخنان او صرف‌نظر کند.
تکرار درس؛ فرصتی برای دستیابی به نکات علمی تازه
آیت الله مهدوی در ادامه، تکرار و بازخوانی مباحث علمی را یکی از راه‌های مهم تقویت پژوهش برشمرد و گفت: تکرار درس، صرفاً بازگویی مطالب گذشته نیست؛ بلکه با هر بار تدریس و بازنگری در مباحث، ممکن است نکات و مطالب تازه‌ای به ذهن انسان برسد.
وی با اشاره به تجربه تدریس مباحث اصول فقه افزود: در دوره‌های مختلف تدریس، مطالب جدیدی به ذهن استاد اضافه می‌شود و گاهی پرسش‌های طلاب نیز زمینه توجه به نکات تازه و تکمیل مباحث را فراهم می‌کند.
مباحثه و تدریس؛ دو مسیر مؤثر برای تقویت قدرت تحقیق
عضو خبرگان رهبری، مباحثه را دومین راه مهم پژوهش دانست و بیان کرد: مباحثه، انسان را به مطالعه پیش از بحث وادار می‌کند و در جریان گفت‌وگو، ذهن افراد با پرسش‌ها و دیدگاه‌های تازه روبه‌رو می‌شود. این فرایند، قدرت تحلیل و توانایی بیان علمی را افزایش می‌دهد.
وی تدریس را نیز از عوامل مؤثر در شکوفایی استعدادهای پژوهشی دانست و اظهار داشت: تدریس موجب فعالیت بیشتر ذهن و دستیابی به نکات جدید علمی می‌شود؛ ازاین‌رو، طلاب باید در کنار تحصیل، برای تدریس و انتقال آموخته‌های خود نیز برنامه داشته باشند.
تفکر عمیق؛ راهی برای دستیابی به بصیرت علمی
آیت الله مهدوی با اشاره به اهمیت تفکر در پژوهش، تأکید کرد: پژوهش را نباید به تفکر محدود کرد؛ زیرا تفکر تنها یکی از راه‌های تحقیق است، اما نقشی اساسی در درک عمیق مطالب و دستیابی به بصیرت دارد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به متون اصلی علمی گفت: مراجعه به متون و بررسی دقیق دیدگاه‌های علمی، زمینه فهم بهتر مباحث را فراهم می‌کند. پژوهشگر باید از مطالعه سطحی فراتر برود و با دقت و تأمل، به عمق مطالب دست یابد.
مطالعه دقیق و متمرکز؛ پایه تحقیق علمی
امام جمعه موقت اصفهان، مطالعه را پنجمین راه مهم پژوهش معرفی کرد و افزود: مطالعه پژوهشی با مطالعه سطحی تفاوت دارد. پژوهشگر ابتدا باید عبارت و محتوای علمی را به‌درستی بفهمد و سپس درباره آن تأمل و بررسی کند.
وی تمرکز ذهن، پرهیز از عوامل حواس‌پرتی و دقت در فراگیری مطالب استاد را از نکات مهم مطالعه و تحقیق دانست و با اشاره به تجربه عالمان گذشته، بر ضرورت ثبت دقیق مباحث و رعایت اصول نگارش تقریرات درسی تأکید کرد.
مستندسازی علمی و توجه به نیازهای پژوهشگران آینده
آیت الله مهدوی با اشاره به اهمیت نگارش و تنظیم تقریرات درسی اظهار داشت: در ثبت مباحث علمی باید به نیازهای پژوهشگران آینده نیز توجه داشت. درج تاریخ، ثبت دقیق مطالب و فراهم کردن امکان مراجعه و بررسی منابع، از نکاتی است که می‌تواند ارزش علمی آثار را در طول زمان حفظ کند.
وی همچنین بر اهمیت فیش برداری و سامان‌دهی اطلاعات علمی تأکید کرد و این امور را از ابزارهای مؤثر در پیشبرد پژوهش دانست.
پژوهش؛ مسیری همراه با تلاش، اخلاص و امید به امداد الهی
عضو خبرگان رهبری در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تلاش‌های علمی عالمان گذشته، بر ضرورت پشتکار و صرف وقت کافی برای تحقیق تأکید کرد و گفت: پژوهش عمیق نیازمند تمرکز، جدیت و استمرار است و دستیابی به نتایج علمی ارزشمند، شیرینی و لذت خاص خود را دارد.
وی با تأکید بر لزوم حفظ احترام عالمان و استادان در کنار بررسی انتقادی دیدگاه‌های آنان خاطرنشان کرد: طلاب باید ضمن بهره‌گیری از میراث علمی گذشتگان، از توقف در آن پرهیز کنند و با تحقیق، بررسی و تلاش علمی، مسیر تولید دانش را ادامه دهند.
آیت الله مهدوی در پایان، طلاب را به استمرار در تحقیق و پژوهش، تعمیق مطالعات و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی حوزه‌های علمیه دعوت کرد و برای آنان در این مسیر آرزوی موفقیت داشت.
نظر شما